İşkenceye Karşı Mücadele ve İstanbul Protokolü

İşkence, yani otoriteden alınan güçle bir kişinin fiziksel ya da psikolojik yönden canının kasıtlı olarak yakılması, tarih boyunca gücü elinde bulunduranların kullandığı en acımasız araçlardan biri oldu. İşte bu sebeple işkence, uluslararası hukukta "insanlık dışı bir suç" olarak kabul edildi ve istisnasız bir şekilde yasaklandı. İşkencenin önlenmesi için atılan önemli adımlardan biri olan BM İşkenceye Karşı Sözleşme’nin yürürlüğe girdiği 26 Haziran, İşkence Görenlerle Dayanışma Günü olarak kabul ediliyor. İşkencenin etkin bir şekilde soruşturulması ve belgelendirilmesi için atılmış bir diğer önemli adım ise İstanbul Protokolü. 1999 yılında, 15 ülkeden çok sayıda hekim, hukukçu, felsefeci, psikolog ve insan hakları aktivistinin çabasıyla hazırlanan protokol, işkencenin araştırılması ve dokümantasyonu için Birleşmiş Milletler patentli bir kılavuz olma niteliği taşıyor. Hazırlanışının üzerinden 22 yıl geçen İstanbul Protokolü, 51 ülkeden 180’den fazla uzmanın 6 yıllık çalışması sonucunda, şimdi güncelleniyor. Protokolün güncel hali 29 Haziran 2022 tarihinde Cenevre’de gerçekleştirilecek bir etkinlikle dünya kamuoyu ile paylaşılacak. Peki işkence uluslararası hukukta kesin bir şekilde yasaklanmış olsa da, neden sürüyor? Neden İstanbul Protokolü gibi bir protokole ihtiyaç duyuldu? İşkencesiz bir dünya için neler yapılabilir? Dr. Metin Bakkalcı, Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı, Prof. Dr. Ümit Biçer, Prof. Dr. Nilgün Toker, Doç. Dr. Neşe Direk Tecirli ve avukat Gulan Çağın Kaleli bu soruları yanıtlıyor.